24 Oct 2014

Voda je čista i čisteća...


Ebu Se'id el-Hudri, radijallahu anhu, prenosi od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: "Doista je voda čista, ništa je ne može onešistiti."
Hadis su zabilježili Ebu Davud (br. 66), Tirmizi (br. 66), Nesa'i (br. 1/174) i Ahmed (17/190) putem Ebu Umame, on od El-Velida b. Kesira, ovaj od Muhammeda b. Ka'ba, on od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Rafi'a b. Hadidža, a on od Ebu Se'ida, radijallahu anhu.
Hadis je sahih (vjerodostojan) radi mnoštva puteva i drugih hadisa koji ga pojačavaju, iako u njegovom lancu prenosilaca ima Ubejdullah b. Abdullah b. Rafi'a za kojeg je imam Ibn Mede, rhm, rekao da je nepoznat ravija (medžhul), a Ibn Hibban, rhm, ga je spomenuo u svojoj zbirci pouzdanih ravija Es-Sikat (5/71). Ostale ravije u ovom lancu prenosilaca su pouzdane.
Ovu predaju vjerodostojnom su ocijenili Jahja b. Se'id el-Kattan, Ahmed b, Hanbel, Ibn Me'in, Ibn Hazm, El-Begavi, Ibn Tejmijje idr.
(Vidjeti: Ibn Hibban, Es-Sikat, 5/71; Ibn Hazm, El-Muhalla, 1/155; El-Mizzi, Tehzibul-kemal, 19/84; Ibn Hadžer, Et-Telhisul-habir, 1/124)
Voda je poznata materija tečnog stanja, u osnovi je bez mirisa, okusa i boje, i ona je osnovna materija za čišćenje, kao što Allah, dželle še'nuh, kaže: "... i s neba vam kišu spustio da bih vas njome očistio." (El-Enfal, 11)
Postoje mnoge vrste voda, neke od njih su čiste (kao vode mora, jezera, močvara, kiša, bunara i dr.) a neke nečiste.
Spomenuti hadis, općenito, upućuje da je osnova kada je u pitanju voda da je čista i čisteća, i taj propis važi za sve vrste voda. Također, iz hadisa se da zaključiti da vodu ništa ne može onečistiti, svejedno bilo je puno ili malo i makar promjenila svoja svojstva, ali taj propis nije općenit, jer voda koja promjeni neko od svojih svojstava nečistoćom biva nečista po slaganju svih islamskih učenjaka. (Vidi: En-Nevevi, El-Medžmu'u, 1/85)
U tom kontekstu prenosi se i hadis kojeg su zabilježili Ibn Madže (br. 521) i drugi od Ebu Umame, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: "Doista vodu ne može ništa onečistiti, osim onoga što nadvlada njen miris, okus ili boju."
Lanac prenosilaca ovog hadisa je da'if (slab) zato što se u njemu nalazi ravija Rišdin b. Sa'd koji je slab i nepouzdan kod hadiskih kritičara poput Ahmeda, Ebu Zur'e er-Razija, Ebu Hatima, Nesa'ija i drugih. (Vidi: Ibn Hadžer, Tehzibut-tehzib, 3/240)
Hadis je, također, prenesen drugim putem koji je ispravniji od prethodnog, ali je i on mursel (slab, prekinutog lanca), što još više pojačava njegovu slabost kod pojedinih učenjaka hadisa. (Vidi: Ed-Darekutni, Es-Sunen, 1/29)
Imam Nevevi, rhm, je rekao: "Učenjaci hadisa su složni da je ovaj hadis slab" (El-Medžmu'u, 1/110)
Hadis upućuje na to da je svaka voda čista, bilo u malim ili velikim količinama, i da ne postaje nečista sve dok ne promjeni jedno od tri svojstva nečistoćom: miris, okus ili boju.
Iako je spomenuta predaja nevjerodostojna, svi islamski učenjaci su složni na ispravnost i prihvaćenost njenog značenja. Spomenuti konsenzus prenosi skupina učenjaka od kojih su: Šafija, Ibn Munzir, Ibn Hibban, Bejheki, Ibn Hubejre, Ibn Abdul-Berr, Nevevi, Ibn Tejmijje i drugi.
(Vidjeti: Ibnul-Munzir, El-Evsat, 1/260; El-Bejheki, Sunenul-kubra, 1 /260; Ibn Hubejre, El-Ifsah, 1/58; En-Nevevi, Medžmu'u, 1/85)
Hadis Ebu Umame kada se doda uz predhodni hadis Ebu Se'ida, radijallahu anhuma, upućuje nas  da se voda dijeli na dvije vrste: čisteća i nečista
Čisteća voda je ona koja je zadržala svoje prirodno stanje u stvarnosti, kao voda mora, jezera, bunareva i sl, ili voda koja je promjenila neko od svojih svojstava materijom koja je nije onečistila, kao zemljom, lišćem i sličnim od materija koje su čiste. Ovakva voda se naziva čistećom i dozvoljeno ju je koristiti za čišćenje (uklanjanje nečistoća, uzimanje gusula, abdesta i dr.) sve dok ne promjeni svoje svojstvo tako da se više ne naziva vodom, kao da se pretvori u jogurt, sok, ulje i sl.
Nečista voda je ona koja uzrokom nečistoće promjeni jedno od tri spomenuta svojstva, svejedno radilo se o malo ili puno vode. Iz spomenutog se može zaključiti da voda u koju dospije nečistoća i ne promjeni neko od svojstava biva čistom i čistećom.
Podjelu vode na dvije vrste (čisteću i nečistu) zastupala je hanefijska pravna škola i skupina odabranih islamskih učenjaka kao Šejhul-islam Ibn Tejmijje, Ševkani, Muhammed b. Abdul-Vehhab, Muhammed b. Ibrahim, Ibn Usejmin i drugi, i to je ispravnije i prefirirajuće mišljenje radi spomenutih dokaza. (Vidi: Medžmu'ul-fetava Ibn Tejmijje, 19/236; Ed-Durureus-senijje, 1/69-70)
Većina islamskih učenjaka je na stavu da se voda dijeli na tri vrste: čistu, čisteću i nečistu. Razlika između čiste i čisteće vode, kod njih, je u tome da se voda koja je čista a nije čisteća ne može koristiti u otklanjanju nečistoća. Svaka čisteća voda je čista a ne suprotno.

Amir I. Smajić
22. muharrem, 1436 god.